در ابتدا بايد اشاره کنيم که زردي بيماري نيست بلکه نوعي اختلال کبدي است که با بروز علائمي مانند : تغيير رنگ و زرد شدن پوست ، سفيدي چشم و همچنين تغيير رنگ ادرار به زرد پررنگ گاهي هم قهوه اي که بتدريج و با افزايش عدد «بيلي‏روبين» مناطق ديگر پوست مانند شکم و اندام‏ها زرد مي‏شود. که ناشي از بالا بودن مقدار غلظت بيليروبين خون است مي باشد.در حقيقت اين علائم زنگ خطري است براي فردي که دچار اين مسئله شده است زيرا زمينه ساز ساير بيماري ها مانند بيماري هاي کبدي مي شود.

علل به وجود آورنده زردي يا يرقان :

کبد وظيفه هضم چربي را با ساختن و ذخيره کردن و خارج ساختن ماده اي به نام “صفرا” دارد که از شکسته شدن و تجزيه هموگلوبين(گلبولهاي قرمز) حاصل مي شود .اين ماده عامل رنگ زرد ادرار و همچنين رنگ قهوه اي مدفوع است .در کيسه اي به نام “کيسه صفرا “توسط کبد ذخيره مي شود.اما وقتي اين ماده به مقدار غير طبيعي وارد سيستم گردش خون شود باعث بروز علائم زردي يا يرقان مي شود.

از علل بروز اين مشکل مي توان به:
هپاتيت يا التهاب کبد : که باعث التهاب بافت هاي کبد مي شود و دلایل فراواني نيز دارد مانند : مصرف برخي داروها ، عوامل ويروسي ، باکتري هايي که گاهي با تماس با افراد آلوده ، استفاده از وسایل خالکوبي ، آشاميدن آب آلوده ، استفاده از سرنگ مشترک ، تزريق خون فرد آلوده به فرد سالم انجام مي پذيرد.

انسداد مجراي صفرا: به واسطه سنگ صفرا که يکي از عمده ترين دلايل ايجاد سنگ يبوست هاي طولاني و مزمن اشاره کرد.

توجه : بعضي از زردي چشمها مربوط به عارضه اي به نام”سندرم ژيلبرت”است. در اين عارضه فرد هنگامي که دچار سرماخوردگي، گرسنگي يا اضطراب و عصبانيت است بيليروبين خون افزايش يافته و چشمها و پوست بدن زرد ميشود. اين عارضه مادرزادي است و هيچگونه خطري ندارد و در صورت برطرف شدن علتهاي گفته شده (مثلا رفع گرسنگي) رنگ پوست و چشم به حالت طبيعي باز مي گردد و به عبارتي اصلا بيماري محسوب نميشود.

در صورتي که مشکوک به اين علائم هستيد انجام آزمايش براي تشخيص هر گونه زردي و هپاتيت الزاميست.

روش هاي پيشگيري و درمان زردي يا يرقان بزرگسالان

قطع و کم کردن مصرف شيريني جات قنادي ، غذاهاي پرچرب ، سرخ کرده ، پر ادويه ، انواع بستني ، فالوده و مواد نشاسته اي.

مصرف انواع آش ، آبگوشت و سوپ جو : مصرف مرتب سوپ جو به همراه آلو در اصلاح عمل گوارش نقش مهمي داشته که باعث دفع هر چه بهتر صفرا و درمان مرض خواهد شد .

پيشگيري از زردي,بيماري هاي کبدي

شربت عسل : مقداري ليموترش تازه را در ۱ ليوان آب بگيريد مقداري عسل اضافه کرده و آب بريزيد روزانه يک الي دو بار از اين شربت استفاده نماييد.

شاه توت : مصرف ميوه هايي مانند شاه توت که يکي از بهترين ميوه ها براي پاکسازي کبد و صفراست در تسريع درمان بيماري نقش مهمي دارد.

آب و مايعات : مصرف آب خوردن روزانه به مصرف قانوني که حداقل ۸ ليوان در روز است برسانيد و همچنين مصرف مايعاتي را مانند چاي کم رنگ بيشتر کنيد تا مقداري از اين ماده از طريق ادرار دفع شود.

آب ميوه ها : آب ميوه هايي مانند خيار سبز، کاهو ، آلبالو، انار، هندوانه ، و حتي براي غني تر شدن از گزانگبين ، شيرخشت و ترنجبين براي ترکيب کردن با آب ميوه استفاده کنيد.

پيشگيري از زردي,بيماري هاي کبدي

علل زردي و يرقان در نوزادان
نوزادان تازه متولد سطح بيلي روبين بالاتري دارند، چون تعداد گلبول هاي قرمز حامل اکسيژن در آنها زيادتر است و کبد جوان آنها نمي تواند بيلي روبين اضافي را متابوليزه کند. اگر شکم و يا پاهاي کودک زرد به نظر مي رسد بايد با انجام آزمايش از مقدار زردي مطمئن شد.که اين کار توسط پزشک اطفال و با قرار دادن دستگاه بيلي چک با تاباندن نور مرئي به پوست نوزاد مقدار بيلي روبين خون نوزاد را اندازه گيري مي کنند که اين روش بدون خون‌گيري و درد انجام مي‌شود.

مادر مبتلا به هپاتيت : گاهي نوزاد از طريق بدن مادر مبتلا به زردي و حتي مبتلا به هپاتيت مي شود.

زردي از شير مادر : گاهي زردي ناشي مربوط به ترکيبات نامطلوب در شير مادر است است که در هفته اول تولد نوزاد توسط تغذيه اشتباه مادر ايجاد شده و به علت مصرف مواد قندي و همچنين مواد پر کالري که همراهان به مادر براي جبران خون از دست داده مي دهند اتفاق مي افتد.

مصرف بيش از حد مواد غذايي چرب و قندي.

روشي ساده براي تشخيص زردي نوزاد
افراد متخصص تست سريعي را براي تشخيص يرقان در منزل توصيه مي کنند: در يک اتاق با روشنايي مناسب، فشار ملايمي را به سينه کودکتان وارد کنيد؛ اگر بعد از برداشتن فشار، رنگ زرد بر روي پوست مشاهده گردد، بايد به پزشک خود مراجعه کنيد.

روشهاي پيشگيري و درمان زردي يا يرقان نوزاد
يکي از بهترين راه هاي پيشگيري و درماني که اطباي قديم هم به آن اشاره کرده اند اصلاح تغذيه مادر در ماه هاي آخر بارداري است که اين خود شامل :

قطع و کم کردن مصرف شيرينجات قنادي ، غذاهاي پرچرب ، سرخ کرده ، پر ادويه ، انواع بستني ، فالوده و مواد نشاسته اي به ويژه در ماه هاي آخر بارداري.

مصرف انواع سوپ ، آش ، انواع سالاد و ميوه ها به ويژه ميوه هايي که طبع سرد دارند.

مصرف روزانه ۶ تا ۸ ليوان آب و مايعات سالم.

مصرف آب ميوه هايي مانند : خيارسبز، کاهو ، آب انار ، شاه توت و ميو هايي که باعث تصفيه خون و کمک کننده به کبد هستند.

عرقياتي مانند : عرق بيدکاسني ، شاه تره و کاسني ، عرق بيد ، عرق کيالک بيشتر استفاده کنيد.

پيشگيري از زردي,بيماري هاي کبدي

فوتو تراپي : درمان اصلي و پيشگيرانه زردي نوزادان فوتوتراپي يا نور درماني است که با تابش نور آبي به طول موج ۴۸۰ نانومتر به پوست نوزاد با شدت و فاصله مناسب مي‌رسد. فوتوتراپي را در بيمارستان و در منزل هم مي‌توان انجام داد.

شربت عسل : مقداري ليموترش تازه را در ۱ ليوان آب بگيريد مقداري عسل اضافه کرده و آب بريزيد روزانه يک الي دو بار از اين شربت استفاده نماييد.

ترکيب شيرخشت ، گزانگبين و ترنجبين : اين ترکيب يکي از موثرترين روشهاي درمان زردي نوزاد است که تا به کنون معرفي شده است. از هر کدام گزانگبين و ترنجبين مقدار ۱۰۰ گرم و شيرخشت ۱۰ گرم تهيه و با يک ظرف ۴ ليتري عرق بيد يا بيدکاسني مخلوط و سپس با پارچه اي نازک صاف کنيد زيرا موارد ذکر شده به همراه چوبهاي کوچکي هستند که با عمل حل کردن آنها در آب قادر به جدا سازي خواهيد بود در ضمن مايع بدست آمده داراي طعمي شيرين بوده و داراي خواص درماني معجزه آسايي براي درمان زردي نوزاد و همچنين باعث ازدياد شير مادر خواهد شد .ترکيب بدست آمده را در يخچال نگهداري کنيد و روزانه در صورتي که تمايل به مصرف مايعات داشتيد از اين مخلوط استفاده کنيد . لازم به ذکر است که اين ترکيب با اثر گذاشتن بر شير مادر باعث بهبود و درمان نوزاد مي شود پس نياز به خوراندن ترکيب به نوزاد نمي باشد.

منبع: خبر گزاری قطره